कान्तिपुर समाचार - रेवती गुरुङ

फिनल्याण्डको 'बेबीबक्स'बाट प्रभावित भएर 'कोक्रोमा' सुरु गरेकी रेवती गुरुङले नवजातदेखि १३ वर्षसम्मका बालबालिकाहरूका लागि कपडा बनाउँछिन्। उनको कम्पनीमा हाल ३५ कर्मचारी छन्, जसमध्ये दुई जना बाहेक सबै महिला हुन्।

डकुमेन्ट्री बनाउन रुचाउने रेवती गुरुङलाई करिब सात वर्षअघि फिनल्याण्ड जाने अवसर मिल्यो। उनी एक महिनाको कोर्सका लागि फिनल्याण्ड गएकी थिइन् र त्यहाँ बाल मृत्युदर घटाउन सरकारले गरेका प्रयासहरूको बारेमा सिकिन्। फिनल्याण्डमा बच्चा जन्मिएपछि सरकारले 'फिनिस बेबीबक्स' वितरण गर्छ।

त्यो बक्समा जन्मदेखि दुई वर्षसम्मका शिशुहरूका लागि कपडा र आवश्यक सामग्रीहरू हुन्छन्। नेपालमा पनि सरकारले यस्तै केही गरेमा राम्रो हुनेछ भन्ने मलाई लागेको थियो। सरकारबाट नभए पनि मैले आफैं व्यावसायिक रूपमा सुरु गर्नुपर्छ भन्ने लागेको थियो। तर आर्थिक अवस्थाका कारण तुरुन्तै सम्भव भएन।

फिनल्याण्डबाट फर्केपछि रेवतीले डकुमेन्ट्री बनाउन सुरु गरिन्। तर पहिलेको जस्तो नभई, त्यसपछि उनले बनाएका डकुमेन्ट्रीहरू हस्तकलासँग सम्बन्धित थिए। त्यसैगरी, स्वदेशी उत्पादन र यसको व्यवसायको बारेमा थप बुझ्ने अवसर पनि मिल्यो। सन् २०१८देखि उनले बेबी बक्सको नेपाली संस्करण बनाउन तयारी गर्दैछिन्। त्यसबेला आफूसँग भएको दुई लाख रुपैयाँले विभिन्न ठाउँबाट सुती कपडा ल्याएर फिनिस बक्समा हुने जस्ता सामग्रीहरू तयार पार्न उनले सुरु गरेकी थिइन्।

फिनिस बक्स जस्तै नेपाली संस्करण 'कोक्रोमा'मा तयार गरिएको थियो। "नेपालमा शिशुहरू कोठ (Cot) मा सुत्छन्, त्यसैले यसको नाम कोठ राखिएको हो," रेवतीले भनिन्। तर दुर्भाग्यवश, आफूसँग भएको पैसा खर्च गरेर यो तयार गरिएको थियो, न त यो बिक्री भयो, न त यसमा थप लगानी गर्न सकियो। अवधारणामा काम गर्दा बनाएका कपडाहरू पनि बेच्न गाह्रो भयो। एक दिन उनी 'कोक्रोमा' बेच्न गएकी थिइन् र नबिकेपछि बौद्धको एउटा बौद्ध भोजनालयमा कफी खाँदै आराम गरिरहेकी थिइन्। 'कोक्रोमा' देखेर एक अमेरिकी महिला जिज्ञासु भइन्।

रेवतीको अवधारणाबाट प्रभावित भएकी अमेरिकी महिलाले $१५,००० ऋण दिने वाचा गर्दै काम गर्न सुझाव दिइन्। तर उनले विश्वास गरेकी थिइनन्। तर केही महिनापछि, ती महिलाले पहिलो चरणका लागि $५,००० तिरेकी थिइन्। पैसा पाएपछि उनले दुई कर्मचारी नियुक्त गरिन् र काम सुरु गरिन्। त्यसपछि उनले अमेरिकी महिलाबाट थप पैसा लिनु परेन। बिस्तारै बिक्री बढ्न थाल्यो र कामको गति पनि बढ्यो।

'कोक्रोमा'मा नवजातदेखि १३ वर्षसम्मका बालबालिकाहरूका लागि कपडा पाइन्छ। तर फिनल्याण्डको बेबीबक्स जस्तो नभई, 'कोक्रोमा' विशेष गरी अहिले कपडाको ब्रान्ड बनेको छ। कोक्रोमामा कपडा बुन्ने कैदीहरूलाई नगण्य गर्दै हाल १८ कर्मचारी छन्। उनीहरूमध्ये दुई जना बाहेक सबै महिला हुन्। उनले नेपालको सन्दर्भमा महिलाहरूलाई आर्थिक रूपमा सशक्त बनाउनु पर्ने भएकाले उनीहरूलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताएकी थिइन्।

रेवतीले हाल जेलमा रहेका कैदीहरूलाई पनि अप्रत्यक्ष रूपमा रोजगारी दिएकी छिन्। किनभने उनले शिशुका लागि प्रयोग हुने सुती कपडा सुन्दर कारागारबाट किन्छिन्। कारखाना काठमाडौंको अत्तरखेलमा छ। 'कोक्रोमा'का सामग्रीहरू बौद्ध र सानेपाका पसलहरूबाट किन्न सकिन्छ। गुरुङले अन्य पसलहरूमा पनि माग अनुसार उपलब्ध गराइएको बताएकी थिइन्। कोक्रोमाले दौरा-सुरुवाल, टिसर्ट-सुरुवाल, टोपी, पन्जा, मोजे, तोरीको सिरानी आदि बनाउँछ।